Eind juni sloeg het noodweer keihard toe. Code oranje voor het hele land, hagelstenen van 2 tot 5 centimeter, windstoten tot 100 kilometer per uur en in een etmaal tijd meer dan 300.000 blikseminslagen boven Nederland. Sindsdien blijft het weer wisselvallig: de ene dag zon, de volgende dag een stortbui die in tien minuten een straat blank zet. Voor automobilisten is dat geen decor, maar een direct risico. Aquaplaning gebeurt sneller dan je denkt, en de meeste bestuurders weten niet hoe ze moeten reageren zodra het misgaat.
Wat er precies gebeurt als je band het water niet meer verplaatst
Aquaplaning ontstaat zodra er meer water op het wegdek ligt dan je banden kunnen wegwerken. In plaats van rubber op asfalt rijdt je auto dan tijdelijk op een laagje water. Het stuur voelt ineens licht aan, het stuurwiel reageert niet meer op je bewegingen en de auto lijkt even zijn eigen koers te kiezen. Snelheid is daarbij de grootste boosdoener: hoe harder je rijdt, hoe minder tijd je banden hebben om het water weg te persen. Bij zo'n zeventig kilometer per uur op een flinke plas water kan zelfs een prima band de controle al kwijtraken.
Het gebeurt niet alleen op de snelweg. Juist op provinciale wegen met slechte afwatering, in wielsporen die zijn uitgesleten door vrachtverkeer, en bij onderdoorgangen waar water blijft staan, is het risico het grootst.
Je bandenprofiel bepaalt of je droog blijft rijden
De wettelijke minimale profieldiepte in Nederland is 1,6 millimeter, maar bij die grens is een band allang geen partij meer voor een flinke plas. Voor goede waterafvoer wil je minimaal 3 tot 4 millimeter profiel over hebben. Check dat zelf met een muntje: steek een euro in de groef, met de rand naar beneden. Zie je de hele gouden rand nog, dan is het tijd voor nieuwe banden.
Ook bandenspanning speelt mee. Een te lage spanning vergroot het contactvlak op een verkeerde manier en verstoort juist de waterafvoer via de banden. Wij schreven eerder al over waarom bandenonderhoud vaak wordt onderschat, en dat geldt bij nat weer nog sterker dan normaal. Twijfel je welk type band het beste grip geeft in wisselvallige zomers, lees dan ook ons overzicht van winterbanden versus all season banden.
Zo rijd je veilig door een stortbui
Verlaag je snelheid zodra de regen aanhoudt, ook als de weg leeg lijkt. Houd meer afstand dan normaal, want je remweg wordt op nat asfalt aanzienlijk langer. Rijd niet in de wielsporen van de auto voor je: daar staat vaak juist meer water dan op de rest van het wegdek. Zet je verlichting aan zodra het zicht terugloopt, ook overdag, zodat andere weggebruikers je op tijd zien.
Bij hevige windstoten, zoals we die eind juni zagen, houd je het stuur met twee handen stevig vast en anticipeer je op rukwinden bij bruggen, viaducten en open stukken langs de snelweg. Vrachtwagens en hoge bestelbussen zijn daar extra gevoelig voor, dus geef ze de ruimte.
Zicht is net zo belangrijk als grip
Een stortbui halveert je zicht binnen enkele seconden, en dat is vaak het probleem dat automobilisten het meest onderschatten. Versleten ruitenwissers laten strepen achter precies op het moment dat je scherp zicht nodig hebt. Vervang ze zodra je merkt dat het rubber niet meer schoon vegen kan, meestal na zo'n zes tot twaalf maanden gebruik. Zet de ventilatie op de ruit bij een beslagen voorruit in plaats van de verwarming hoger te draaien, dat werkt sneller en voorkomt dat je met een wazige blik verder moet rijden. Rijd je in een file tijdens noodweer, zet dan je alarmlichten pas aan als je echt stilstaat, anders verwar je het verkeer achter je.
Dit doe je als de auto toch wegglijdt
Raak je toch in een slip door water op de weg, dan is de instinctieve reactie vaak fout. Niet hard remmen en niet abrupt sturen: beide maken de auto onbestuurbaar. Laat het gaspedaal los en houd het stuur zo recht mogelijk. Rijd je een handgeschakelde auto, trap dan de koppeling in zodra je grip voelt wegvallen. Zodra de banden weer contact maken met het asfalt, voel je het stuur direct weer reageren. Pas dan kun je voorzichtig bijsturen.
Veel nieuwere auto's hebben inmiddels standaard een geavanceerde noodrem en stabiliteitscontrole, systemen die sinds juli verplicht zijn in elke nieuwe auto. Die grijpen automatisch in bij plotseling gripverlies, maar vervangen nooit je eigen alertheid. Vertrouw er niet blind op.
Waarom een check van twee minuten het verschil maakt
De meeste aquaplaning-ongelukken zijn te voorkomen met een paar simpele gewoontes: profieldiepte checken vóór een lange rit, ruitenwissers vervangen zodra ze strepen achterlaten, en je snelheid aanpassen zodra de lucht donker kleurt. Ga je binnenkort op pad met het gezin tijdens wisselvallig zomerweer, kijk dan ook even naar onze tips voor lang autorijden met kinderen, want een onrustige achterbank vraagt om extra concentratie precies op het moment dat je die het hardst nodig hebt.
Het noodweer van eind juni was een uitschieter, maar de kans op een nieuwe stortbui deze zomer is reëel. Twee minuten checken voor vertrek kost je niets. Een aquaplaning-moment op de snelweg kan je alles kosten.