Sinds zondag 25 oktober staat de klok op wintertijd, en dat voel je meteen in het verkeer. Waar de zon op zaterdag nog rond 18.20 uur onderging, was dat een dag later al om 17.20 uur, meldde Weeronline. Dat ene uur extra duisternis in de avondspits is niet onschuldig: verzekeraar Univé ziet al tien jaar op rij een duidelijke piek in het aantal schademeldingen in de dagen na de klokwissel. Tijd om te kijken waar dat vandaan komt en wat je er zelf aan doet.
Univé ziet al tien jaar hetzelfde patroon
Univé analyseerde tien jaar aan WA-schadeclaims, van 2014 tot 2024, en vond een opvallend vast patroon: op de eerste maandag na de overgang naar wintertijd komen er gemiddeld 13 procent meer meldingen binnen dan op de maandag ervoor. Het verschil wisselt flink per jaar. In 2020 steeg het aantal claims met 12 procent, in 2021 zelfs met 40 procent. In 2022 daalde het juist met 8 procent, gevolgd door een stijging van 9 procent in 2023 en 16 procent in 2024. Univé benadrukt zelf dat ook het weer en de verkeersdrukte meespelen, maar de terugkerende piek op die ene maandag is volgens de verzekeraar te structureel om toeval te zijn.
Je lichaam heeft dagen nodig om te wennen
Henkjan Mathijs, manager Mobiliteit bij Univé, wees er in oktober 2025 op dat het een paar dagen tot soms een week duurt voordat mensen gewend zijn aan de nieuwe tijd. In die periode ben je minder alert achter het stuur, en dat kleine beetje minder concentratie kan volgens hem het verschil maken tussen een veilige rit en blikschade.
Dat sluit aan bij wat Weeronline over dit jaar meldt: het wordt in één klap zo'n uur eerder donker, terwijl je lichaam nog op het oude ritme draait. Je ogen moeten wennen aan het schemerlicht in de avondspits, precies het moment waarop je met volle aandacht moet rijden. Voeg daar de herfstmoeheid aan toe, en je begrijpt waarom die eerste maandag na de klokwissel elk jaar weer opvalt in de schadecijfers.
De avondspits wordt drukker tot de kerst
Rijkswaterstaat waarschuwde in oktober 2025 via woordvoerder Doris van Baar dat de avondspits na de klokwissel drukker wordt, en dat blijft zo tot de kerstvakantie. Er is voorlopig geen vakantieperiode, dus blijft het woon-werkverkeer op volle sterkte, terwijl het al vroeg donker is. Van Baar adviseerde automobilisten een zonnebril in de auto te leggen, want de laagstaande zon duikt in het najaar ineens op als je het niet verwacht, precies op ooghoogte. Daarnaast raadde ze aan om schone ruiten en goed werkende verlichting te checken, zeker nu er ook meer regen en wind op komst zijn.
Herkenbaar: je vertrekt om 17.00 uur van je werk en rijdt binnen tien minuten al door duisternis die er een maand geleden nog niet was. Scholieren op de fiets, voetgangers zonder reflecterende kleding en collega's die net als jij nog moeten wennen, zitten op dat moment allemaal tegelijk op dezelfde weg.
Kwetsbare weggebruikers lopen extra risico
Niet alleen automobilisten moeten wennen aan de nieuwe tijd. Fietsers en voetgangers zijn in het donker lastiger te zien, vooral op plekken zonder straatverlichting. Ook wild moet zich aanpassen aan het verschoven ritme van het verkeer: in het najaar rennen reeën toch al vaker de weg op, en dat risico wordt met de vroege schemering alleen maar groter. Rij je 's avonds over een weg langs bos of akkerland, let dan extra op borden met wildwaarschuwingen en neem gas terug bij slecht zicht.
Dit doe je vanaf vandaag anders achter het stuur
De klokwissel kun je niet tegenhouden, maar je rijgedrag wel aanpassen. Een paar dingen die direct verschil maken:
- Vertraag bewust bij het instappen. Geef je ogen een paar seconden om te wennen aan het donker voordat je wegrijdt, zeker als je net van een verlichte parkeerplaats komt.
- Hou meer afstand. In het donker schat je de afstand tot de auto voor je lastiger in dan overdag, en remreacties zie je later.
- Check je verlichting. Vieze koplampen schijnen tot wel 30 procent minder ver, en dat voel je precies in deze donkere weken. Even afnemen met een doek kost je twee minuten.
- Zorg dat je accu het haalt. Verlichting, verwarming en ruitenwissers trekken in de kou extra stroom, en een zwakke accu geeft er in de kou het eerst de brui aan.
- Rijd op de juiste banden. Bij temperaturen onder de 7 graden grijpen winterbanden beter dan zomerbanden, al is een goede set all seasonbanden voor de meeste ritjes ook een prima tussenoplossing.
- Plan drukke ritten iets vroeger. Vertrek je een kwartier eerder, dan mis je het donkerste stuk van de avondspits en de bijbehorende stroom aan minder alerte medeweggebruikers.
De piek in schademeldingen die Univé jaar na jaar ziet, is geen toeval en ook geen onvermijdelijk natuurverschijnsel. Het is vooral een kwestie van je rijstijl een paar dagen aanpassen aan een lichaam en een weg die nog niet gewend zijn aan het donker. Doe dat bewust in de eerste week na de klokwissel, en je rijdt daarna net zo veilig als in september.